Zeminlerin sýkýþma nedenlerini þöyle sýralayabiliriz:
* Zemin danelerinin sýkýþmasý
* Zemin boþlukluklarýndaki hava ve suyun sýkýþmasý
* Hava ve suyun çýkmasýyla hacmin azalmasý
Zeminler düþey doðrultuda bir sýkýþmaya maruz kaldýklarý için laboratuvarda yapýlan Ödometre deneyinde zeminlerin düþey yükler altýndaki konsolidasyonu tayin edilmektedir.
Ýnce daneli zeminlerin permeabilitesi düþük olduðu için, yüklenen zeminden suyunun dýþarýya çýkmasý yavaþ olacak ve sýkýþma zamana baðlý olarak geliþecektir.Kumlarýn sýkýþmasý oldukça hýzlý bir þekilde gerçekleþmektedir.
Zeminin kaymaya mukavemeti ise, göçmeye izin vermeden karþýlayabileceði en büyük kayma gerilmesidir.Kayma mukavemeti tayininde en çok kullanýlan ve basit olaný Mohr-Coulomb göçme kriteri olmaktadýr.
Yapýlan laboratuvar deneyleri sonucunda istenilen þartlara uymayan zemin özelliklerinin iyileþtirilmesini iki ana gruba ayýrabiliriz:
* Tabii zeminin katký maddeleri ( kireç, çimento, baca külü, kimyasal maddeler gibi) ile zemin özelliklerinin iyileþtirilmesi.
* Ýstenilen zeminin özelliklerine göre sahip zeminin baþka bir sahadan ariyet olarak olarak inþaat sahasýna getirilmesi.
Baþka bir sahadan kazýlarak getirilecek olan zeminin itina ile serilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yapýlacak olan bu dolgu yüksek porozite, permeabilite, sýkýþabilirliðe ve düþük mukavemete sahip olur.Bunun yanýsýra zemin hetorejen bir yapýya sahip olacak ve deðiþik noktalarda büyük oturmalar meydana getirecektir. Bu nedenle toprak dolgu inþaasýnda zeminin sýkýþtýrýlarak yerleþtirilmesi gerekmektedir.Özellikle zeminin cinsi, su muhtevasý ve sýkýlýk derecesine dikkat edilmelidir.Kompaksiyon sýrasýnda zemin içindeki su miktarý arttýkça danelerin birbirine göre hareketi kolaylaþmakta fakat birbirlerine yaklaþmasý zorlaþmaktadýr.her iki etki düþünülmeli ve zemin optimum su muhtevasý ihtiva etmelidir.Kohezyonlu (siltli, killi zeminler için su muhtevasý önemli olmasýna raðmen kohezyonsuz zeminler için daha az önemlidir.
Zemin tabakalar halinde serilmeli ve kalýnlýðý 15-50 cm arasýnda kalmasýna dikkat edilmelidir. Bu deðer ortalama 30 cm civarýnda olmalýdýr.Genel olarak kohezyonsuz zeminler titreþimli silindirler, kohezyonlu zeminler de ise keçi ayaklarý iyi sonuç vermektedir.
Sýkýþtýrýlan toprak dolgularýn arazideki sýkýlýk derecesini saptamak için deðiþik yöntemler geliþtirilmiþtir.En yaygýn olarak kullanýlanlar:
* Kum þiþesi yöntemi
* Balon yöntemi
* Yað (veya su) yöntemi
* Nükleer aletler olmaktadýr.
|